Aero (1)45
De Aero 45 is een twee motorig civiel vliegtuig, gebouwd in Tsjecho-Slowakije na de Tweede Wereldoorlog. Deze geheel metalen machine was indertijd zeer populair vanwege zijn lage aanschafprijs, het uitstekende uitzicht uit de cockpit en de redelijk goede vliegeigenschappen.
F-AZCL Aero 45 (Wim Zwakhals, Etampes, 29 juli 1983)
Een verder pluspunt was de openklappende neus, waardoor diverse leidingen en bedrading goed bereikbaar waren voor inspecties en eventuele reparaties aan de achterkant van het instrumenten paneel. De buitenste vleugel helften zijn afneembaar, wat het transport over de weg vergemakkelijkt. Het toestel is voorzien van een intrekbaar hoofdlandingssysteem en vast staartwiel.
De Aero 45, Aero 45 Super Aero en Aero 145 vonden dan ook klanten over de gehele wereld. Naast de Oostblok landen werden ze geëxporteerd naar onder andere Frankrijk, Engeland, Maleisië, Zwitserland, België, Denemarken, West-Duitsland, China en Australië. Deze vijfpersoons toestellen werden voor de meest uiteenlopende doeleinden gebruikt: onder andere als luchttaxi, feederliner en ambulance.
Het toestel werd ontwikkeld bij Aero Vodochody, welke na de Tweede Wereldoorlog doorging met de productie van de Duitse Siebel Si.204 en Bücker Bü 131 Jungmann. In 1945 startte een team van ingenieurs onder leiding van Ondrej Nemec met het ontwerp van een vierzits tweemotorig vliegtuig. Aangeduid als de Aero 45 vloog het eerste prototype OK-BCA op 21 juli 1947 voor de eerste keer, voorzien van twee Walter-Minor 4-lll motoren van 105 pk. Gevolgd door een tweede prototype OK-CCA op 12 maart 1948. Na een succesvol test programma en een serie demonstratievluchten in het buitenland werd gestart met de serieproductie waarbij het eerste gebouwde exemplaar op 16 april 1949 zijn eerste vlucht maakte. Het model numer "45" werd gebruikt als aanduiding dat het een 4/5 persoons toestel betrof.
Tussen 1948 en 1951 werden er 200 stuks van de Aero 45 gebouwd.
SP-LXC Aero 45S Super Aero in de ambulance uitvoering (Peter Gralla, Krakow, 6 maart 1991)
Speciaal voor Aeroflot (die er 125 bestelde) werd een verbeterde variant gebouwd, welke werd voorzien van blindvliegapperatuur. Aangeduid als de Aero 45S Super Aero werden bij LET in Kunovice 228 stuks gebouwd in de periode 1954 -1959.
Sterkere motoren (twee 145 pk Walter M332's) werden toegepast bij de Aero 145. Deze versie werd ontwikkeld en gebouwd bij LET waarbij in totaal 142 stuks de fabriek verlieten.
Naast in Tsjecho-Slowakije werd de Aero 45 ook in China gebouwd. Yungarie maakte een kopie (zonder rechten) van de Aero 45. Dit toestel werd in 80 dagen gebouwd en in 1958 maakte het prototype zijn eerste vlucht. Kort daarop werd het toestel in productiegenomen. Productie aantallen zijn niet bekend.
OY-EFC Aero 45, vliegt nu als de ES-ART (Wim Zwakhals, Diest, 15 augustus 1981)
Vrijwel ieder museum in het Oostblok heeft een Aero (1)45 in de collectie, maar ook Westerse musea hebben het toestel in de collectie, zoals de F-AZCL bij het Musée de l 'Air op Dugny. Daarnaast zijn nog steeds een aantal Aero's actief in Europa. In Duitsland vliegen de D-GABO Aero 145 (c/n 19-02), D-GADA (c/n 15-018) een Aero 145 in de kleuren van de Deutsche Lufthansa als DM-SGA , D-GASA Aero 145 c/n 19-014 ex G-AROE en D-GHBN Aero 145 c/n 51158.
In Estland de ES-ART Aero 45 c/n 03-007 welke vele jaren in Denemarken heeft gevlogen als OY-EFC. In Slovakije de OM-NHS een Super Aero 45S c/n 171422 en in Tsjechië sinds begin 2024 de Aero 45 VH-DUH. Deze Aero werd in december 2023, januari 2024 vanuit Australië overgevlogen en blijft vliegen met zijn Australische registratie vanaf Podhorany.
Aero (1)45 op Rotterdam
F-BCUT Aero 45 op Zestienhoven (foto Nico Terlouw)
Bezoeker uit de begin jaren zestig aan de luchthaven was de Aero 45 F-BCUT (c/n 50136), een door LET gebouwd exemplaar welke van 1961 tot 1971 in Frankrijk actief was. Een tweede bezoeker uit die tijd was de D-GABO, een Aero 145 (c/n 90-020) welke eveneens in 1961 in het West-Duitse register werd ingeschreven en nog steeds in Duitsland actief is. Daarnaast was de Aero 145 G-AROE een van de eerste bezoekers, maar over deze Aero 145 later meer.
D-GABO Aero 145 op Zestienhoven (archief Henk Wadman)
Bezoeker op 3 juli 1966 was de Aero 145 G-ASWK (c/n 20-03) welke om 16.55 uur aankwam en twee dagen bleef staan om op 5 juli om 15.00 uur weer te vertrekken. Erg gelukkig was deze Aero 145 niet want op 24 april 1968 werd het toestel afgeschreven na een noodlanding waarbij de start op Thruxton de motoren uitvielen
Ook in België waren een aantal Aero (1)45's actief. Een daarvan was de OO-TSS, een Super Aero 45S (c/n 51183) welke in april 1968 werd ingeschreven op naam van Travair te Antwerpen. Op 19 oktober 1968 bracht dit toestel een bezoek aan Rotterdam met een retour Antwerpen. Dit toestel werd in 1973 op Zwartberg, na een ongeval, afgeschreven en stond daarna enige tijd als blikvanger opgesteld langs de weg van Tongeren naar Maastricht. Voor het volgende bezoek van een Aero (1)45 aan Rotterdam moesten we enige tijd wachten. Het was de Aero 145 G-ATBH (c/n 20-015) welke op 9 januari 1975 langs kwam. Dit toestel staat nog steeds ingeschreven in het Engelse register, heeft al enige tijd niet gevlogen, maar wordt weer opgeknapt.
G-AROE Aero 145 (Wim Zwakhals, Rotterdam, 5 april 1987)
Bekendste Aero op Rotterdam was de G-AROE, een Aero 145 (c/n 19-014) welke door Dick Samson van Rijnmond Air Services eind 1986 werd aangekocht. Op 26 november 1986 werd het toestel van Gloucester naar Rotterdam overgevlogen. Na een grondige onderhoudsbeurt werd op 16 mei 1987 de eerste vlucht gemaakt. Het toestel bleef in Engeland ingeschreven op naam van Panther Aviation. In mei 1991 verhuisde het toestel naar Midden-Zeeland. Zoals al eerder aangegeven is dit toestel nog steed actief, nu als de D-GASA.
Technische gegevens:
23 Aero 45 Hongaarse Luchtmacht in het museum op Szolnok (Peter Gralla, 26 september 1995)
bronnen: Airnieuws archieven, Henk Wadman
Wim Zwakhals, februari 2026